Mức dùng AI toàn cầu tăng, khoảng cách tiếp cận vẫn rộng thêm
Microsoft ước tính 18,8% người 15–64 tuổi trên thế giới đã dùng AI tạo sinh trong quý II/2026. Cả Global North và Global South đều tăng, nhưng nhóm phía Bắc tăng nhanh hơn nên chênh lệch tiếp tục nới rộng.
Xong bài này bạn làm được Nếu đọc sai chỉ số telemetry như một cuộc điều tra dân số hoặc bằng chứng về hiệu quả, người đọc có thể phóng đại mức phổ cập và lợi ích thực tế của AI.
Bức tranh quý II/2026 của Microsoft AI Economy Institute có hai chuyển động cùng lúc. Hãng ước tính 18,8% người từ 15 đến 64 tuổi trên thế giới đã dùng một sản phẩm AI tạo sinh, tăng một điểm phần trăm so với quý trước. Nhưng mức tăng không phân bố đều: nhóm nền kinh tế mà báo cáo gọi là Global North đạt 28,8%, còn Global South đạt 16,2%. Khoảng cách giữa hai nhóm vì thế tăng từ 12,1 lên 12,6 điểm phần trăm.
Đây không phải số người được đếm trực tiếp bằng một cuộc điều tra toàn cầu. Microsoft xây chỉ số từ dữ liệu sử dụng tổng hợp và ẩn danh của hãng, sau đó điều chỉnh theo thị phần hệ điều hành và thiết bị, mức phổ cập Internet và dân số của từng nền kinh tế. Tài liệu phương pháp đi kèm giúp giải thích cách nhóm nghiên cứu chuẩn hóa dữ liệu. Vì vậy, 18,8% nên được đọc như ước tính mức độ lan tỏa theo phương pháp của Microsoft, không phải tổng kiểm kê mọi người dùng AI trên thế giới.
Trong một quý, Global North tăng từ 27,5% lên 28,8%, tức 1,3 điểm phần trăm. Global South tăng từ 15,4% lên 16,2%, tức 0,8 điểm. Cả hai nhóm đều đi lên, nhưng tốc độ khác nhau làm khoảng cách tuyệt đối rộng thêm. Báo cáo liên hệ sự chênh lệch với những điều kiện nền tảng như điện, kết nối Internet và kỹ năng số. Đó là cách giải thích của nhóm nghiên cứu dựa trên các nguồn dữ liệu bổ sung; báo cáo không chứng minh một yếu tố riêng lẻ gây ra toàn bộ khoảng cách.
Một phần khác của nghiên cứu nhìn vào tập con các cuộc hội thoại Copilot dành cho người tiêu dùng. Trong tập dữ liệu này, học tập tự định hướng và phát triển kỹ năng có tỷ trọng cao hơn 29,2% so với cơ cấu sử dụng toàn cầu; bài tập và hỗ trợ học thuật cao hơn 32,3%. Người dùng ở Global South cũng xuất hiện nhiều hơn mức trung bình trong một số nhóm việc như tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh và làm việc với văn bản hoặc mã.
Những tỷ lệ đó cho thấy học tập là một điểm vào đáng chú ý của AI, nhưng chưa cho biết người học có hiểu bài hơn hay đạt kết quả tốt hơn. Dữ liệu hội thoại mô tả hành vi của nhóm người dùng hiện tại; nó không phải thử nghiệm giáo dục. Chính báo cáo cũng lưu ý cơ cấu dân số trẻ hơn ở Global South có thể góp phần giải thích khác biệt. Muốn đánh giá hiệu quả học tập cần loại bằng chứng khác, chẳng hạn kết quả trước và sau, nhóm so sánh hoặc phép kiểm kiến thức thực tế.
Với độc giả Việt Nam, điều quan trọng là không lấy tỷ lệ tổng hợp của Global South rồi coi đó là tỷ lệ riêng của Việt Nam. Báo cáo bao phủ 147 nền kinh tế và có dữ liệu theo quốc gia, nhưng một con số gộp không thể thay thế việc xem điều kiện kết nối, thiết bị, kỹ năng số và cách dùng AI ở từng thị trường. Việc một chatbot đã có mặt cũng không đồng nghĩa mọi nhóm dân cư có điều kiện sử dụng nó thường xuyên hoặc hiệu quả.
Có thể dùng báo cáo này như một phép tách hai câu hỏi. AI đã đi tới đâu? Chỉ số lan tỏa của Microsoft cố gắng trả lời câu đó. AI đang giúp ai, giúp đến mức nào và lợi ích có được phân bổ đều không? Dữ liệu sử dụng một mình chưa trả lời được. Khoảng cách giữa hai câu hỏi là phần đáng theo dõi khi AI tiếp tục phổ cập.