Thông tư 49 buộc sinh viên khai đủ việc dùng AI khi trường hỏi

Giả sử cuối kỳ này, khi nộp tiểu luận lên cổng của trường, bạn thấy thêm một ô hỏi: “Bạn đã dùng công cụ AI nào, vào việc gì?” Bạn có nhờ chatbot sửa câu văn và gợi ý dàn ý, nên bỏ trống ô đó nghe có vẻ tiện. Từ 15/8/2026, khi trường đã hỏi mà bạn bỏ trống hoặc khai nửa chừng, Thông tư 49/2026/TT-BGDĐT xếp việc đó vào danh sách vi phạm liêm chính học thuật.

Điều 10 liệt kê gì

Bộ Giáo dục và Đào tạo ký Thông tư ngày 30/6/2026, Công báo đăng ngày 20/7/2026, hiệu lực từ 15/8/2026. Điều 2 cho biết phạm vi: cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng, trường trung cấp, tức cả sinh viên lẫn học viên nghề.

Điều 10 khoản 2 kể sáu nhóm hành vi vi phạm trong môi trường số. Hai điểm nói thẳng về AI:

• điểm a: dùng công nghệ, kể cả AI, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học;
• điểm đ: không công bố, hoặc công bố không đầy đủ, việc dùng công nghệ và AI khi có yêu cầu theo quy định nội bộ của trường và pháp luật.

Điều 4 khoản 2 gọi AI là công cụ hỗ trợ, không thay trách nhiệm học thuật của người học. Toàn văn trên Công báo không có điều nào cấm người học dùng AI. Giới hạn nằm ở gian lận và ở việc khai thiếu khi bị hỏi.

Phần Thông tư giao cho trường

Thông tư không có mẫu khai, không nói việc nhờ AI sửa một câu có phải khai hay không, và không ghi mức xử lý. Những thứ đó thuộc quy định của từng trường:

• Điều 10 khoản 3 và Điều 18 khoản 3 yêu cầu trường ban hành quy định nội bộ xác định hành vi vi phạm và quy trình xử lý, kèm một quy định hoặc bộ quy tắc ứng xử về dùng AI.
• Điều 6 khoản 4 yêu cầu hệ thống quản lý học tập của trường có chức năng hỗ trợ công bố và kiểm soát việc dùng AI, nên ô hỏi như ở đầu bài là thứ hệ thống được yêu cầu hỗ trợ.

Vì vậy hai sinh viên cùng ngành ở hai trường có thể được hỏi hai kiểu khác nhau. “Có phải khai không” trả lời bằng quy chế trường bạn, không bằng thông tư.

Ba việc trước bài nộp tới

Ba việc này là gợi ý của bài, không phải quy định của Bộ.

1. Tìm câu của trường về AI. Mở quy chế đào tạo hoặc quy định về liêm chính học thuật trên cổng sinh viên, tìm cụm “trí tuệ nhân tạo” và “AI”. Chép nguyên văn dòng đó vào ghi chú. Nếu trường chưa có hoặc câu chưa rõ, gửi email cho giảng viên môn: bài này được dùng AI vào việc gì, khai ở đâu và theo cách nào. Giữ thư trả lời.

2. Ghi ngay lúc dùng. Hai tuần sau, bạn khó nhớ mình đã nhờ gì. Một bảng nhỏ là đủ; ví dụ dưới đây do bài dựng, ngày và tên công cụ đều giả:

Ngày	Công cụ	Nhờ việc gì	Phần nào vào bài	Mình đã kiểm bằng
12/11	Chatbot A	Gợi ý dàn ý ba phần	Giữ phần 1 và 2, bỏ phần 3	Đối chiếu đề cương môn
14/11	Chatbot A	Sửa lỗi câu ở đoạn mở đầu	Chép lại hai câu	Đọc to lại cả đoạn

3. Khai theo đúng câu hỏi. Khi mẫu của trường hỏi “dùng vào việc gì”, chép từ bảng vào, gồm cả việc sửa câu nếu mẫu hỏi đến mức đó. Nếu mẫu chỉ có một ô ngắn, dán bản tóm tắt hai dòng của bảng. Ghi “không dùng” chỉ khi đúng như vậy.

Người chịu trách nhiệm vẫn là bạn

Điều 10 khoản 3 điểm b giao cho người học công bố việc dùng AI theo quy định và chịu trách nhiệm về sản phẩm học tập của mình. Mọi câu AI gợi ý mà bạn chép vào bài phải là câu bạn kiểm được. Điều 7 khoản 4 cũng yêu cầu trường có cơ chế giải trình và phúc tra kết quả kiểm tra, đánh giá. Nếu một bài bị hỏi, cột “Mình đã kiểm bằng” trong bảng là thứ bạn mang ra.

Trước bài nộp kế tiếp, mở quy chế của trường, chép dòng nói về AI vào ghi chú và điền hàng đầu tiên của bảng.

Nguồn tham khảo

1. Công báo Chính phủ, trang văn bản Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT — ngày ban hành 30/6/2026, hiệu lực 15/8/2026, tệp toàn văn của Công báo số 421.
2. Công báo số 421 ngày 20/7/2026, toàn văn Thông tư 49/2026/TT-BGDĐT (PDF) — Điều 2 (phạm vi), Điều 4, Điều 6 khoản 4, Điều 7 khoản 4, Điều 10 và Điều 18 khoản 3.

Tiếp trên bàn Học và dạy: Ô nào trong bảng Gemini Notebook lập được trích vào luận văn