Anthropic ước tính robot làm được nhiều việc thể chất nhưng rất ít việc đã rẻ hơn lao động người
Nghiên cứu mới của Anthropic cho rằng robot hiện có thể thực hiện 74% nhiệm vụ thể chất trong một số điều kiện, nhưng chỉ khoảng 0,3% tổng nhiệm vụ đã cạnh tranh được với lao động người về chi phí.
Xong bài này bạn làm được Nếu chỉ nhìn tỷ lệ nhiệm vụ robot có thể làm, người đọc dễ phóng đại tốc độ thay thế lao động; yếu tố chi phí và môi trường triển khai cho một kết luận thận trọng hơn nhiều.
Anthropic vừa công bố một chỉ số nhằm trả lời câu hỏi robot hiện có thể làm được bao nhiêu phần việc của con người. Con số dễ gây chú ý nhất là 74% các nhiệm vụ thể chất tại Mỹ có thể được robot thực hiện ở một mức độ nào đó. Nhưng nghiên cứu không nói 74% việc làm thể chất sắp biến mất, và càng không nói 74% người lao động có thể bị thay thế ngay.
Nhóm nghiên cứu chia nhiệm vụ theo mức môi trường mà robot cần để hoạt động. Có việc chỉ làm được trong không gian thiết kế riêng cho máy, có việc làm được trong nơi làm việc có cấu trúc cùng con người, và chỉ một phần nhỏ phù hợp với môi trường ít được kiểm soát. Khi quy đổi theo thời gian làm việc, các nhiệm vụ thể chất mà robot có thể thực hiện trong một số điều kiện chiếm khoảng 34% tổng thời gian lao động trong dữ liệu Mỹ mà nhóm sử dụng.
Khoảng cách lớn xuất hiện khi thêm chi phí vào phép tính. Anthropic ước tính robot hiện chỉ cạnh tranh được với lao động người về chi phí ở khoảng 0,3% tổng nhiệm vụ. Nói cách khác, một máy có khả năng kỹ thuật để làm việc không đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ có lợi khi mua, vận hành và bảo trì máy để thay người. Nghiên cứu còn nêu các rào cản khác như môi trường triển khai, quy định, sở thích của con người và những năng lực robot vẫn thiếu.
Nhóm Anthropic thử một kịch bản đơn giản dựa trên xu hướng giá robot giảm khoảng 3% mỗi năm. Nếu chỉ kéo dài xu hướng đó và giữ nhiều yếu tố khác cố định, phải mất khoảng 40 năm để robot cạnh tranh về chi phí cho 10% công việc của con người. Đây không phải dự báo chắc chắn. Robot mới có thể tiến bộ nhanh hơn, chi phí sản xuất có thể thay đổi khác lịch sử, và quy định hoặc cách tổ chức công việc cũng có thể làm tốc độ triển khai nhanh hoặc chậm hơn.
Nghiên cứu cũng dùng Claude để hỗ trợ đánh giá mức độ robot có thể thực hiện từng nhiệm vụ và đối chiếu chỉ số với dữ liệu lịch sử về nghề nghiệp. Vì vậy các tỷ lệ nên được đọc như kết quả của một phương pháp nghiên cứu có giả định, không phải phép đo trực tiếp mọi nơi làm việc. Chính Anthropic cũng nhấn mạnh rằng khả năng kỹ thuật chỉ là một phần của quyết định tự động hóa.
Với độc giả Việt Nam, giới hạn quan trọng nhất là dữ liệu nghề nghiệp và tiền lương trong nghiên cứu thuộc Mỹ. Không nên lấy tỷ lệ 74%, 34% hay 0,3% rồi áp thẳng cho thị trường lao động Việt Nam. Điều đáng giữ lại là cách đọc: khi gặp một tuyên bố rằng robot “làm được” một nghề hay một nhiệm vụ, hãy hỏi thêm nó làm được trong môi trường nào, chi phí toàn bộ là bao nhiêu và phần việc đó chiếm bao nhiêu thời gian thực tế. Ba câu hỏi này cho bức tranh hữu ích hơn một tỷ lệ khả năng đứng riêng lẻ.